Στη ναζιστική Γερμανία του 1933 έκαιγαν βιβλία, στην Ελλάδα του 2016 κάψτε θέατρα.

Ο απόλυτος κοινωνικός εκφασισμός καθρεφτίζεται στην ανελευθερία της Τέχνης.

af49cfa04c0b49bd7a8f19c8ff47265f

Της Κατερίνας Δήμα

Με αφορμή το σάλο για την παράσταση «Ισορροπία του Nash» που μέρος της έχει βασιστεί στα κείμενα του Σάββα Ξηρού.

Το τελευταίο μετερίζι της κοινωνικής αντίστασης στη συστημική βαρβαρότητα της κάθε εποχής, ήταν και είναι η Τέχνη. Όταν η Τέχνη καλείται να απολογηθεί, να σκύψει το κεφάλι, να ψελλίσει δικαιολογίες στο κάθε τρωκτικό της εξουσίας, που σε εντεταλμένη υπηρεσία –αυτό που έχει καταλήξει να είναι πια η δημοσιογραφία- βάζει το πιστόλι στον κρόταφο του καλλιτέχνη για να τον σκιαγραφήσει με τα χρώματα που θέλει, μέσα σε «ανακριτικές συνεντεύξεις» τότε ζούμε τον απόλυτο κοινωνικό εκφασισμό. (Οι πιο ασφυκτικές ερωτήσεις μάλιστα έγιναν στη σκηνοθέτιδα από δημοσιογράφους «αντισυστημικών» φυλλάδων.)

Όταν μιλάμε για Τέχνη, εννοούμε μία αυτοτελή οντότητα – όπως αυτή αναπαρίσταται κάθε φορά από τους φορείς και εκφραστές της. Μια οντότητα που θέτει ερωτηματικά χωρίς να δίνει σαφείς απαντήσεις (γιατί τότε θα ήταν καθοδήγηση), που επιχειρεί να  γεφυρώσει, άλλοτε με χιούμορ, άλλοτε με σαρκασμό, άλλοτε ωμότητα και κυνισμό, κι άλλοτε προκλητικά, το χάσμα ανάμεσα στην πολιτική, την κοινωνική, την υπαρξιακή υπόσταση του ανθρώπου. Μια οντότητα που πάλλεται, δομείται, αποδομείται, μα πάνω απ’ όλα λειτουργεί πάντα αιρετικά σε σχέση με τα κοινωνικά στερεότυπα και στεγανά ώστε να ξορκίζει εσωτερικούς και εξωτερικούς δαίμονες και να νοηματοδοτεί χωρίς συμπλέγματα -και νοητικά συρματοπλέγματα-  την ανθρώπινη ύπαρξη.

Τέχνη είναι ό,τι ανοίγει ορίζοντες στη σκέψη, ό,τι τολμά να σε περάσει από την άλλη μεριά των πραγμάτων, ό,τι σε πηγαίνει εκεί που δεν θα σκεφτόσουν ποτέ να πας, διευρύνοντας τη συνείδηση και τη συνειδητότητα μέσα από μία ευρυγώνια οπτική που καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερα επίπεδα κατανόησης της ανθρώπινης κατάστασης.

Γι’ αυτό ο απόλυτος θάνατος μιας κοινωνίας έρχεται όταν πεθάνει η Τέχνη της.

Εσείς λοιπόν που αρχίσατε να παραληρείτε για το περιεχόμενο, το νόημα, το συμβολισμό, μίας θεατρικής παράστασης, μίας παράστασης τέχνης, είστε ήδη νεκροί. Έχετε πεθάνει πενήντα χρόνια πριν το θάνατό σας, απλά δεν το έχετε καταλάβει. Αποτελείτε μια κοινωνία εξαθλιωμένων, που δίνουν οικειοθελώς τα χέρια τους για να τους περάσουν τις αλυσίδες της σκλαβιάς, για να τους οδηγήσουν στη γκιλοτίνα σκέψης, στην κρεμάλα των ιδεών.

Πρώτοι δήμιοι σε αυτό το θέαμα, αυτή τη βάρβαρη αρένα του Καίσαρα που καίει μάγισσες στην πυρά, το συνάφι της άθλιας δημοσιογραφίας (γιατί υπάρχει και η άλλη), που στήνει στον τοίχο τον καλλιτέχνη σαν να είναι ξεπουλημένος πολιτικός στα ξεπουλημένα κανάλια, και απαιτεί να τους υπογράψει «συχωροχάρτι» ο καλλιτέχνης αν συμφωνεί ή δε συμφωνεί με τον Ξηρό ή τον κάθε τρομοκράτη – και η λέξη χωρίς εισαγωγικά πλέον ακόμα και στις υποτίθεται πιο προοδευτικές φυλλάδες του δήθεν ανεξάρτητου Τύπου.

Με μια νέα μεταλλαγμένη μορφή Ιεράς Εξέτασης που βρίσκεται προ των πυλών της αστικής δημοκρατίας, όπως στη ναζιστική Γερμανία, απαιτεί πλέον το σύστημα να λογοδοτήσει ο καλλιτέχνης, για τη νοηματική φόρμα μέσα από την οποία επιλέγει να επικοινωνήσει με το κοινό. Με τα παπαγαλάκια του που στοχοποιούν τα νοηματικά εκφραστικά μέσα, απαιτεί το σύστημα να παραβιάσει ο καλλιτέχνης ηθικούς και αισθητικούς κώδικες περί του υπαινικτικού της τέχνης –γιατί η τέχνη, όπως είπαμε, υπαινίσσεται δεν καπελώνει -κατάλαβες υπηρέτη των καναλιών κι εσύ υπηρέτρια της πένας; Αν καπέλωνε θα ήταν πληρωμένη ρουφιανιά.

Γιατί το Θέατρο όπως και η Ζωγραφική και η Ποίηση και όλα αυτά που ονομάζονται «Τέχνη» υπόκεινται στην αλυσίδα έκφρασης-ερμηνείας μεταξύ όσων τα επικοινωνούν και όσων τα εισπράττουν, και που ο καθένας με τις δικές του προσλαμβάνουσες αξιολογεί.

Μέσα σε εποχές όμως που οι κοινωνίες έχουν γεμίσει σκλάβους που δεν συνειδητοποιούν τη σκλαβιά τους, παρά αφήνονται απόλυτα παραδομένοι σε ελεγχόμενα μήντια που τους κάνουν ενέσιμες δόσης παραπλάνησης που ονομάζουν πλέον ελευθερία, σε αυτές τις κοινωνίες φαίνεται πως ακόμα και η ίδια η Τέχνη δέχεται πια πως πρέπει να λογοδοτήσει στους υπηρέτες του συστήματος.

Θλιβερά πλέον, το Θέατρο φαίνεται να υποκύπτει απαντώντας με τσιτάτα για την «αδιαπραγμάτευτη αξία της ανθρώπινης ζωής», λες και αυτό δεν είναι το θέμα που πραγματεύτηκαν όλοι οι μεγάλοι κλασικοί, ο καθένας με τον τρόπο του.

Από το «Έγκλημα και Τιμωρία» ως το «Ο Τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού» έργα που ζωντάνεψαν την πάλη, σμίλεψαν την αντίσταση, εξύψωσαν το ανθρώπινο πνεύμα, φαίνεται πως η σύγχρονη τέχνη δεν έχει πια το σθένος να απαντήσει «το έργο είναι ό,τι κατάλαβες, δημοσιογράφε, πολιτικέ, πολίτη, μάνα, πατέρα, θύτη, θύμα, σύζυγε, εραστή, ερωμένη γιατί όλοι είμαστε όλα».  Δεν έχει το σθένος να πει πως «ο ρόλος της Τέχνης είναι να γεφυρώνει όλους αυτούς τους κόσμους μέσα μας, έξω μας, γύρω μας και μόνο μέσα από αιματηρές αναζητήσεις που θέτουν υπό αμφισβήτηση ακόμα και την ίδια την αξία της ζωής, η τέχνη συμβάλλει τελικά στις υπερβάσεις της ανθρώπινης φύσης που οδηγούν στον ‘εξανθρωπισμό’  της».

Ο Κάφκα έγραψε το έργο «Ο Πύργος». Ο Μαγιακόφσκι το «Σύγνεφο με Παντελόνια». Ο Ίψεν «Το Κουκλόσπιτο». Ο Ντάριο Φο το «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού». Όλα αιρετικά, όλα επικίνδυνα για την όξυνση της κριτικής σκέψης. Γι’ αυτό απαγορέψτε τα. Ή καλύτερα, όπως ο Χίτλερ, κάψτε τα. Μαζί με την καμμένη σας συνείδηση, μαζί με το πλήρες κενό ενός αξιακού συστήματος, που σας κάνει να μην διαφέρετε σε τίποτα πλέον από τον πρώτο σας πρόγονο το πρωτόζωο- δηλαλή την αμοιβάδα.

Advertisements

One thought on “Στη ναζιστική Γερμανία του 1933 έκαιγαν βιβλία, στην Ελλάδα του 2016 κάψτε θέατρα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s